Het Kanaal van Leuven naar de Dijle vertelt een heel eigen verhaal! Een verhaal dat meer dan 250 jaar oud is. Het zet ons aan om op verkenning te gaan naar een industrieel verleden en nodigt uit om de prachtige steden Leuven en Mechelen met een bezoek te vereren.

Al sinds de late Middeleeuwen werd in het hertogdom Brabant veel handel gedreven en de historische centra van Leuven en Mechelen weerspiegelen de rijkdom van het toenmalige stedelijke leven. Ook Leuven was een nijvere stad met veel ambachtelijke bezigheden. Veel goederen, producten en natuurlijk ook voedsel moesten dus aan- en afgevoerd worden. Het transport te water van en naar Leuven verliep oorspronkelijk vooral via de Dijle, maar voor Leuven was dit al snel onvoldoende, zelfs al werden de bestaande waterwegen aangepast. De Dijle was en is een grillige rivier en blijft moeilijk bevaarbaar. Het idee om Leuven met een kanaal bereikbaar te maken, nam steeds meer vorm aan.

De eerste ontwerpplannen zijn meer dan 300 jaar oud, maar pas in 1750 werd gestart met de graafwerken. Het eerste schip bereikte Leuven in 1753. Het Kanaal Leuven-Dijle behoort daarmee tot de oudste kanalen in het land. Na de eerste kinderziektes begon de scheepvaart goed te lopen en Leuven plukte er de vruchten van. De omgeving van de Vaartkom werd een groeiend en bloeiend stadsdeel vol handelshuizen en magazijnen.

Na verloop van tijd ging het kanaal evenwel steeds minder renderen. De geringe diepgang liet geen voldoende grote schepen meer toe en de concurrentie van de spoorwegen en het vrachtvervoer werd te sterk. Maar in 1986 is een kentering ingezet. Het kanaal wordt opnieuw onderhouden en de infrastructuur op peil gehouden. Wellicht is er toch een toekomst voor het kanaal als de bedrijven langs het kanaal terug overschakelen op de binnenscheepvaart en zo meewerken aan een oplossing voor de overbelasting van ons wegennet.

Het bijzonder rijke industrieel erfgoed langs en op het kanaal getuigt van de drukke economische activiteiten én van de technische vindingrijkheid en architecturale vernieuwingsdrang van vorige generaties. Er zijn niet alleen de vele industriĆ«le gebouwen met hun soms heel interessante installaties, maar ook de sluizen, bruggen en andere bouwwerken die bij de uitbating van een kanaal horen.
Als "bierkanaal" is het Kanaal Leuven-Dijle wellicht het meest bekend. Het is logisch dat brouwerijen en mouterijen aan een waterweg gelegen zijn, want zij hebben veel grondstoffen nodig die via het water goedkoop kunnen aangevoerd worden. Maar ook voormalige bloemmolens, stapelhuizen, tabaksfabrieken, graan- en olieslagmolens, de gasfabriek, de vroegere conservenfabrikant Marie Thumas: we ontmoeten ze allemaal op een tocht langs of op het kanaal.

Het Kanaal van Leuven naar de Dijle begint in de Leuvense Vaartkom en loopt naar Mechelen. Het eindigt ter hoogte van het Zennegat, een eindje voorbij Mechelen. Het is 30km lang en heeft 5 sluizen: in Tildonk, Kampenhout, Boortmeerbeek, Battel en ter hoogte van het Zennegat. Tijdelijk stroomt de waterweg naast de Dijle door het landschap, daarna even niet meer, om ter hoogte van het Zennegat er mee samen te vloeien. Het Zennegat is de plaats waar Dijle, Zenne en het Kanaal Leuven-Dijle samenkomen. Ongeveer 1km verder vloeit de Dijle samen met de Nete en vormt zo de Rupel, die met de Zeeschelde in verbinding staat.

Een dagje langs of op het kanaal wordt een rustig dagje. Het kanaal is over zijn gehele lengte voorzien van een uitstekend fietspad en boottochten kunnen er bij uitstek gecombineerd worden met fietstoerisme, stadswandelingen. Aansluiting met het openbaar bus- of treinvervoer is ook nooit ver uit de buurt. De stopplaatsen van de passagiersschepen bevinden zich immers in de directe nabijheid van de treinstations van Leuven en Mechelen, de bushaltes van "de Lijn" (ook te Kampenhout) en de voorgestelde bezienswaardigheden of attracties.

Een pakket is zo samengesteld dat u voor elke boottocht tussen Mechelen en Leuven vrij kan beslissen aan welke onderdelen u al dan niet deelneemt. Wenst u voor de heenreis van Leuven naar Mechelen (of vice-versa) geen gebruik te maken van de voorziene bus en wil u dit traject liever per fiets of met de trein afleggen? Geen probleem! Wenst u het geleid stadsbezoek te ruilen voor een vrij verblijf? Dat kan! Wil u enkel deelnemen aan de boottocht in de namiddag en daarna met de trein of bus huiswaarts keren? Prima! En vergeet niet: ook de fiets kan steeds op de boot. Alle mogelijkheden staan open. Aan u de keuze!